Zostaw tylko ślady stóp.

Siedem zasad. Jedna obietnica.

Leave No Trace powstało w amerykańskich parkach, gdzie ruch turystów zaczął dosłownie wydeptywać przyrodę. Zasad jest siedem i sprawdzają się wszędzie: na leśnym parkingu, na dzikiej łące i na szlaku off-road.

Nie chodzi o to, żeby przestać jeździć w teren. Chodzi o to, żeby po Tobie dało się tam wrócić i zastać to samo. Każda z poniższych zasad to jedna decyzja, którą podejmujesz raz i powtarzasz odruchowo. Razem sprawiają, że dzikie miejsca zostają dzikie.

Zaplanuj, zanim wyjedziesz.

Większość śladów, jakie zostają w terenie, nie bierze się ze złej woli, tylko z braku planu. Dobra wyprawa zaczyna się przy stole, nie przy aucie.

Sprawdź zasady miejsca

• Poznaj status legalności i lokalne ograniczenia. Na stronie każdego miejsca w Wombato widzisz, czy biwak jest tam dozwolony, w szarej strefie czy zakazany.
• Sprawdź okresy ochronne i strefy, do których nie wolno wchodzić. To, że da się tam wjechać, nie znaczy, że wolno.
• Przed ogniskiem sprawdź zakazy przeciwpożarowe. W suche lata obowiązują niemal ciągle.

Przygotuj się na to, co zastaniesz

• Sprawdź prognozę i miej plan awaryjny. Zła pogoda kusi do skrótów, a skróty zostawiają najwięcej śladów.
• Jedź w małej grupie. Cztery, pięć osób obciąża miejsce dużo mniej niż wycieczka.
• Przepakuj jedzenie w domu. Mniej opakowań w plecaku to mniej śmieci, które mogą zostać w terenie.

Nawiguj bez znaczników

• Korzystaj z mapy i telefonu, nie ze wstążek, kopczyków z kamieni ani nacięć na drzewach. Twoja trasa nie musi zostać po Tobie.
• Zapisz współrzędne miejsca offline, zanim stracisz zasięg. W Wombato skopiujesz je jednym dotknięciem.

Biwakuj tam, gdzie ziemia to wytrzyma.

Roślinność, która ginie pod butem i namiotem, wraca latami. Wybór podłoża to najprostsza rzecz, która robi największą różnicę.

Gdzie rozbić obóz

• Trwałe powierzchnie to: wyznaczone miejsca, skała, żwir, sucha trawa, gruba ściółka. Unikaj młodej roślinności i brzegów, które dopiero się regenerują.
• Najlepsze miejsce na noc to takie, które już istnieje. Nie twórz nowego obozowiska na siłę.
• Rozbijaj się co najmniej 60 metrów od wody. Brzegi rzek i jezior to najbardziej wrażliwy fragment krajobrazu.

Jak się poruszać

• W popularnych rejonach idź środkiem szlaku, nawet jeśli jest błoto. Omijanie kałuż poszerza ścieżkę na boki.
• W dzikim terenie rozpraszaj ślady: nie chodźcie gęsiego jedną linią i nie zostawiajcie zaczątku nowej ścieżki.

Co przynosisz, to zabierasz.

Zasada jest brutalnie prosta: wszystko, co przyjechało z Tobą, wraca z Tobą. Także to, co pozornie samo się rozłoży.

Śmieci, wszystkie

• Zanim odejdziesz, przejdź się po obozie i miejscu odpoczynku. Drobiazgi zostają najczęściej: kapsel, folia, niedopałek.
• Ogryzki i skórki też zabieraj. Rozkładają się miesiącami, a po drodze uczą zwierzęta szukać jedzenia przy ludziach.

Potrzeby fizjologiczne

• Stałe odchody zakop w dołku 15-20 cm głębokości, minimum 60 metrów od wody, szlaku i obozu.
• Papier i środki higieniczne zabieraj ze sobą w szczelnej torebce. Zakopane wygrzebują zwierzęta.

Mycie

• Myj siebie i naczynia co najmniej 60 metrów od źródła wody, nigdy bezpośrednio w nim.
• Używaj małej ilości biodegradowalnego mydła, a wodę po myciu rozlej szeroko po ziemi, zamiast wylewać w jednym miejscu.

Zostaw to, co znajdziesz.

Kamień, kwiat, poroże, stary przydrożny krzyż. Każda taka rzecz jest częścią miejsca dla kogoś, kto przyjedzie po Tobie.

• Rób zdjęcia, nie pamiątki. Wspomnienia zabierz na karcie pamięci, nie w plecaku.
• Zostaw rośliny, kamienie i znaleziska tam, gdzie leżą. Obiektów historycznych i kulturowych nie dotykaj.
• Nie zmieniaj krajobrazu: nie buduj mebli z gałęzi, nie kop rowów, nie przestawiaj kamieni na lepsze miejsce.
• Nie przenoś przyrody między miejscami. Ziemia na oponach i drewno na ognisko potrafią przewieźć obce gatunki i choroby.

Ogień tylko pod kontrolą.

Ognisko zostawia ślad na lata, a w suchym lesie potrafi zostawić go na pokolenia. Najczęściej najlepsze ognisko to żadne.

Kiedy w ogóle

• Do gotowania używaj kuchenki turystycznej. Gotuje szybciej, nie zależy od pogody i nie zostawia po sobie czarnej plamy.
• Ogień rozpalaj wyłącznie w wyznaczonych paleniskach i tam, gdzie jest to legalne. W polskim lesie to co do zasady tylko miejsca wskazane przez nadleśnictwo.

Jak z głową

• Małe, z suchych gałęzi zebranych z ziemi. Nie łam gałęzi z drzew, żywych ani martwych stojących.
• Nigdy nie zostawiaj ognia bez nadzoru, nawet na chwilę.
• Przed odejściem zalej popiół i rozgarnij go. Ma być zimny w dotyku. Ciepły popiół to niedokończona robota.

Dzika przyroda ma pierwszeństwo.

To ich dom, a Ty jesteś gościem na kilka godzin. Im mniej zwierzę wie o Twojej obecności, tym lepiej dla was obojga.

• Obserwuj z dystansu. Do fotografii używaj teleobiektywu, nie własnych nóg. Zwierzę, które zmienia zachowanie przez Ciebie, to zwierzę, do którego podszedłeś za blisko.
• Nie karm. Nigdy. Karmione zwierzę traci lęk przed człowiekiem i prędzej czy później kończy źle.
• Jedzenie i zapachy trzymaj w szczelnych pojemnikach, z dala od namiotu. Kosmetyki też pachną.
• Psa prowadź na smyczy. To ochrona jego, dzikich zwierząt i lęgów, a w parkach narodowych po prostu wymóg.
• Szczególną ostrożność zachowaj w okresie godów, lęgów i zimą, gdy każdy niepokój kosztuje zwierzęta najwięcej.

Zostaw innym ten sam spokój.

Cisza, przestrzeń i ciemność to też część krajobrazu. Większość ludzi przyjeżdża w dzikie miejsca właśnie po nie.

• Zostaw naturze ciszę. Bez głośnej muzyki, bez ryku silnika tam, gdzie nie musi być.
• Rozbijaj obóz i odpoczywaj z dala od głównych tras i innych ludzi. Każdy chce mieć swój kawałek widoku dla siebie.
• Po zmroku używaj tyle światła, ile trzeba. Reszta nieba należy do gwiazd i do sąsiadów z namiotu obok.
• Na szlaku bądź uprzejmy. Ustąp, przywitaj się, daj przejść. Dobra atmosfera w terenie też jest czymś, co zostawiasz po sobie.

Dlaczego to ma znaczenie.

Leave No Trace nie jest zbiorem zakazów. To umowa między ludźmi, którzy chcą, żeby dzikie miejsca przetrwały dłużej niż jeden sezon popularności.

• Miejsca zostają otwarte. Zaśmiecona łąka i wypalone palenisko to najszybsza droga do tablicy zakaz wjazdu. Odpowiedzialny biwak chroni dostęp na przyszłość.
• Siedliska przetrwają. Brzeg, ściółka i spokój zwierząt regenerują się powoli. Twoja jedna dobra decyzja mnoży się przez tysiące osób.
• Społeczność sobie ufa. Gdy każdy zostawia miejsce w porządku, następny znajduje je takim, jakim chciałby zastać.

Zostawianie bez śladu to jedna z zasad, na których stoi nasza społeczność. Poznaj wszystkie zasady

Lista przed wyjazdem.

Jeśli z całej strony masz zapamiętać tylko jedno, niech to będzie ta lista.

• Sprawdziłem legalność i zasady miejsca.
• Obóz stoi na trwałym podłożu, minimum 60 metrów od wody.
• Zabieram wszystkie śmieci, także ogryzki i niedopałki.
• Nie zabieram roślin, kamieni ani znalezisk.
• Ogień tylko tam, gdzie wolno, popiół zimny przed odejściem.
• Jedzenie szczelnie i z dala od namiotu, zwierząt nie karmię.
• Zostawiam ciszę i przestrzeń innym.